ध्वजारोहण २०२६: सिंहस्थ कुंभमेळ्याचा औपचारिक प्रारंभ

ध्वजारोहण म्हणजे ध्वज उभारणे. सिंहस्थात यातून मेळ्याच्या कालावधीला औपचारिक सुरुवात होते. हा कालावधी २०२८ पर्यंत चालणार आहे.

NTKMA च्या कुंभमेळा आराखड्यात (जून २०२६) ही तारीख आणि दोन्ही ठिकाणे नमूद आहेत. कुंभमेळा मंत्री गिरीश महाजन यांनी १९ सप्टेंबर २०२६ रोजी दुपारी १२.०२ च्या मुहूर्ताला अधिकृत दुजोरा दिला, असे eSakal ने दिले आहे. हीच वेळ १ जून २०२५ रोजी जाहीर झालेल्या मूळ वेळापत्रकातही होती.

ध्वजारोहणाचा दिवस हा स्नानाचा दिवस नाही. पहिले अमृत स्नान सोमवार, २ ऑगस्ट २०२७ रोजी आहे. सर्व तारखा आमच्या कुंभ तारखा पानावर पाहा.

NTKMA आराखड्यानुसार ३१ ऑक्टोबरपूर्वी रामकुंडावर, तसेच त्र्यंबकमध्ये साधुग्राम/घाट आणि कुशावर्त येथे नवे ध्वजस्तंभ उभारले जात आहेत.

दुपारी १२.०२ वाजता दोन्ही ठिकाणी एकाच वेळी ध्वज फडकेल:

• रामकुंड (रामतीर्थ), पंचवटी, नाशिक. पंचवटीत गोदावरीकाठी असलेले रामकुंड हे नाशिकमधील मुख्य स्नानस्थळ आहे.
• कुशावर्त, त्र्यंबकेश्वर. त्र्यंबक गावातील पवित्र कुंड, ज्याला गोदावरीचे प्रतीकात्मक उगमस्थान मानले जाते.

त्र्यंबक हे नाशिकपासून वेगळे गाव आहे. त्यामुळे १२.०२ वाजता तुम्ही एकाच ठिकाणी असू शकाल. आधीच ठरवा. स्नानस्थळांविषयी आमच्या घाट पानावर आणि त्र्यंबकविषयी त्र्यंबकेश्वर कुंभ २०२७ मार्गदर्शकात वाचा.

केवळ ध्वजारोहणाची नोंद अधिकृत दस्तऐवजात आहे. बाकीचा कार्यक्रम माध्यमांतील वृत्तांवर आधारित असून त्यात बदल होऊ शकतो.

• शुक्रवार, ३० ऑक्टोबर: ग्रामप्रदक्षिणा, नाशिकमध्ये, ध्वजारोहणाआधी. सुमारे एक लाख भाविक येतील अशी अपेक्षा असल्याचे Lokmat Times ने (२७ सप्टेंबर २०२६) दिले आहे. मार्ग अजून निश्चित होत होता.
• ३० ऑक्टोबर ते १ नोव्हेंबर: रामकुंडावर धार्मिक विधी. त्याच वृत्तानुसार तीन दिवस पूजा आणि हवन होणार आहे.
• शनिवार, ३१ ऑक्टोबर, दुपारी १२.०२: ध्वजारोहण, रामकुंड आणि कुशावर्त येथे. याला अधिकृत दुजोरा आहे.
• शनिवार, ३१ ऑक्टोबर, सायंकाळी ७ वाजता: गोदावरी महाआरती आणि "दिव्य संध्या" सांस्कृतिक कार्यक्रम, रामकुंडावर. राष्ट्रपतींच्या हस्ते आरतीचे नियोजन असल्याचे Lokmat Times च्या वृत्तात आहे. महाआरतीसाठी सुमारे ५,००० आसने असतील, असे Navbharat Live चे वृत्त आहे.

कार्यक्रमात बदल होऊ शकतो, असे Navarashtra ने नमूद केले आहे. अधिकृत कार्यक्रम जाहीर झाल्यावर हे पान अद्ययावत केले जाईल.

राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे व सुनेत्रा पवार ३१ ऑक्टोबरला उपस्थित राहणार असल्याचे गिरीश महाजन यांनी अधिकृतपणे जाहीर केले (eSakal, १९ सप्टेंबर २०२६).

राष्ट्रपती नाशिकला येणार की त्र्यंबकला, हे अद्याप स्पष्ट नाही.

तुमच्यासाठी याचा अर्थ: NTKMA आयुक्त शेखर सिंह यांनी नाशिक महापालिकेला (NMC) रामकुंडावर व्हीआयपी आणि सर्वसामान्यांसाठी स्वतंत्र प्रवेश व बाहेर पडण्याचे मार्ग करण्यास सांगितले आहे (Times of India, ५ ऑक्टोबर २०२६). त्यामुळे व्हीआयपी आणि भाविकांसाठी वेगवेगळे मार्ग असतील, हे लक्षात ठेवा.

रामकुंडावर एका वेळी सुमारे १५,००० लोकच मावू शकतात, त्यामुळे कार्यक्रमांची निमंत्रणे मर्यादित असतील, असे Lokmat Times चे वृत्त आहे. महाआरतीसाठी सुमारे ५,००० आसने असल्याचे वृत्त आहे.

आजच्या माहितीवर आधारित नियोजन:

• निमंत्रणाशिवाय १२.०२ वाजता थेट पाण्याजवळ पोहोचता येईल, असे गृहीत धरू नका. जागा कमी आहे आणि निमंत्रणे मर्यादित आहेत.
• ३० ऑक्टोबरलाही मोठी गर्दी अपेक्षित आहे. ग्रामप्रदक्षिणेला सुमारे एक लाख भाविक येतील, असे वृत्त आहे.
• या दिवसांसाठी वाहतूक आणि रस्ताबंदीचे आदेश अजून जाहीर झालेले नाहीत. निघण्यापूर्वी हे पान पुन्हा पाहा.
• त्र्यंबकचे कुशावर्त साधारण ३१ ऑक्टोबरपर्यंत नूतनीकरणासाठी बंद आहे (खाली पाहा). ते पुन्हा खुले होईपर्यंत तिथे स्नानाचे नियोजन करू नका.
• ५ ऑक्टोबरपर्यंत रामकुंडाची कामे अपूर्ण होती, त्यामुळे काही भाग झाकून बंद केलेले असू शकतात.
• कोणताही अधिकृत ई-पास किंवा भाविक नोंदणी जाहीर झालेली नाही. असा दावा असल्यास तो अपुष्ट समजा.
• निघण्यापूर्वी आपत्कालीन क्रमांक जतन करा: आमचे आपत्कालीन पान पाहा.

रामकुंडाची कामे: ५ ऑक्टोबरची स्थिती

पाहणीनंतर शेखर सिंह यांनी NMC आयुक्त मनीषा खत्री यांना पत्र लिहिल्याचे Times of India ने ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी दिले. मलनिस्सारण आणि पावसाळी गटारांची कामे, दगडी पायऱ्या, केबलिंग आणि राडारोडा हटवणे ही कामे अपूर्ण होती. अपूर्ण कामे "suitably screened" म्हणजे व्यवस्थित झाकावीत, असे त्यांनी सांगितले.

२ सप्टेंबरला सिंह यांनी रामकुंडाचे काम १५ ऑक्टोबरपर्यंत पूर्ण होईल, असे सांगितले होते. ही मुदत आता पाळणे कठीण दिसते. १९ सप्टेंबरच्या आढावा बैठकीत पावसामुळे कामांना उशीर झाल्याचे महाजन यांनी अधिकृतपणे मान्य केले, मात्र अमृत स्नानांपूर्वी सर्व कामे पूर्ण होतील, असे सांगितले.

कुशावर्त तीर्थ ३० सप्टेंबर २०२६ पासून नूतनीकरणासाठी भाविकांसाठी बंद आहे. कुंडातील पाणी काढणे, पायऱ्यांचे संवर्धन, गाळणी यंत्रणा (फिल्ट्रेशन प्लांट) आणि हेरिटेज दिवाबत्ती अशी कामे राज्य पुरातत्व विभागाच्या पुढाकाराने सुरू आहेत. नूतनीकृत कुंडाचे लोकार्पण ३१ ऑक्टोबरला होणार आहे.

कुंड पुन्हा कधी खुले होणार, याबाबत स्रोतांमध्ये फरक आहे:

• जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद यांनी अधिकृतपणे सांगितले की कुंड ३० सप्टेंबर ते ३० ऑक्टोबर बंद राहील (Times of India, २९ सप्टेंबर २०२६).
• Lokmat Times च्या (४ ऑक्टोबर २०२६) वृत्तानुसार ते ३१ ऑक्टोबरला पुन्हा खुले होईल.

पितृपक्षात कुंड बंद असल्याने भाविक नाराज असल्याचेही Lokmat Times चे वृत्त आहे. कुशावर्तात स्नानाचे नियोजन असेल तर कुंड नक्की खुले झाल्यावरच जा. त्र्यंबकविषयी अधिक माहिती आमच्या त्र्यंबकेश्वर कुंभ २०२७ मार्गदर्शकात आहे.

३० आणि ३१ ऑक्टोबरला बातम्या येतील तसे या पानावर थेट अपडेट दिले जातील: अंतिम कार्यक्रम, वाहतुकीचे आदेश आणि राष्ट्रपती कोणत्या ठिकाणी आल्या. प्रत्येक अपडेटसोबत स्रोत दिला जाईल आणि काय अधिकृत आहे व काय केवळ वृत्त आहे, हे स्पष्टपणे लिहिले जाईल.

तोपर्यंत सिंहस्थाचे संपूर्ण वेळापत्रक पाहण्यासाठी आमचे कुंभ तारखा पान पाहा.