तपोवन साधुग्रामसाठी १९१ एकर भूसंपादनाला सुरुवात: मनपाची जाहीर सूचना, हरकतींसाठी १५ दिवस

आमच्या ९ ऑक्टोबरच्या बातमीची अपडेट: साधुग्राम जमीन प्रक्रिया मंद, कुंभ प्राधिकरण चिंतित. त्या बातमीत कुंभमेळा प्राधिकरणाने (NTKMA) साधुग्रामच्या जमिनीचे काम वेगाने करण्यास मनपाला सांगितले होते. आता आरक्षित जमिनीच्या प्रत्यक्ष भूसंपादनाची प्रक्रिया सुरू झाली आहे.

टाइम्स ऑफ इंडियाने २० ऑक्टोबर २०२६ रोजी दिलेल्या वृत्तानुसार नाशिक महानगरपालिकेने तपोवनातील साधुग्रामसाठी आरक्षित १९१.२ एकर जमिनीच्या भूसंपादनाची प्रक्रिया सुरू केली आहे. कुंभमेळ्याच्या काळात साधू-महंत, आखाडे, खालसे आणि धार्मिक संस्था जिथे मुक्काम करतात, ती तात्पुरती वसाहत म्हणजे साधुग्राम. प्रक्रिया सुरू झाल्याचे मनपा आयुक्त मनीषा खत्री यांनी अधिकृतपणे सांगितले आहे. जाहीर सूचना आम्ही स्वतः पाहिलेली नाही, त्यामुळे खालील तपशील वृत्तानुसार आहेत.

सूचनेत काय म्हटले आहे

• मनपाने जाहीर सूचना काढून हरकती मागवल्या आहेत. जमीनमालक, भोगवटादार, भाडेपट्टाधारक, गहाणदार, कायदेशीर वारस आणि या भूखंडांबाबत न्यायालयीन वादातील पक्षकार अशा सर्वांचा त्यात समावेश आहे.
• हरकती पुराव्याच्या कागदपत्रांसह १५ दिवसांत द्यायच्या आहेत. सूचनेची तारीख किंवा शेवटची तारीख TOI ने दिलेली नाही, त्यामुळे मुदतीवर विसंबण्यापूर्वी मनपाकडे सूचना तपासून घ्या.
• मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी नुकत्याच घेतलेल्या कुंभ कामांच्या आढाव्यात भूसंपादन आणि पायाभूत सुविधांची कामे गतीने करण्याचे निर्देश दिले होते. त्यानंतर हे पाऊल उचलले गेले आहे.

पुढे काय

• सध्या १९१ एकर जमिनीची मोजणी सुरू आहे. ती पूर्ण झाल्यावर मोबदल्याची रक्कम ठरवण्यासाठी जमीनमालकांशी वाटाघाटी सुरू होतील, असे मनपा आयुक्त मनीषा खत्री यांनी सांगितले.
• राज्य सरकारने ५ जून रोजी कुंभ प्रकल्पांच्या भूसंपादन आणि प्रशासकीय खर्चासाठी ₹२,२६७ कोटी मंजूर केल्यानंतर या कामाला गती मिळाली, असे मनपाच्या एका अधिकाऱ्याने TOI ला सांगितले.

मोठा आराखडा आणि न्यायालयातील आव्हान

• प्रयागराज कुंभाच्या धर्तीवर साधुग्राम विकास आराखड्यातील ३३७ एकरांवरून सुमारे १,३८० एकरांपर्यंत वाढवण्याचे नियोजन आहे. वाढीव जमीन शेतकऱ्यांकडून भाडेपट्ट्याने घेतली जाणार आहे.
• या भाडेपट्टा पद्धतीला काही जमीनमालकांनी मुंबई उच्च न्यायालयात आव्हान दिले आहे. तरीही साधुग्रामसाठी आधीच आरक्षित असलेल्या जमिनीचे भूसंपादन वेळापत्रकानुसार सुरू राहील, असे अधिकारी सांगतात.
• तपोवनातील वृक्षतोडीचा विषय वेगळा आहे. पाहा: NGT ची स्थगिती कायम, साधुग्राम झाडे न तोडता उभारणार.

न जुळणारे आकडे

आमची ९ ऑक्टोबरची बातमीही TOI वरच आधारित होती, पण तिच्यातील आकडे थोडे वेगळे होते:

• आरक्षित क्षेत्र: तेव्हा सुमारे ३५० एकर, आता ३३७ एकर.
• उद्दिष्ट: तेव्हा सुमारे १,४०० एकर, आता सुमारे १,३८० एकर.
• राज्याची मंजुरी: तेव्हा सुमारे ₹२,२०० कोटी, आता ₹२,२६७ कोटी (५ जूनला मंजूर).

नवे आकडे अधिक नेमके आहेत, मात्र अंतिम आकडे असलेला कोणताही शासकीय दस्तऐवज अद्याप प्रसिद्ध झालेला नाही.

संबंधित: सिंहस्थ २०२७ साठी खासगी टेंट सिटीचे नियम, कुंभ स्थिती फलक, नागा साधू आणि आखाडे.